45 yaşından önce görülen menopoz belirtilerine dikkat

Kadınların üreme döneminin sona erdiği doğal bir süreç olan menopozun görülme yaşının son yıllarda düştüğüne ilişkin değerlendirmelere rağmen bilimsel veriler, dünya genelindeki doğal menopoz yaşının 45-55 arasında olduğunu gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre doğal menopoz yaşı dünya genelinde ortalama 50-52, Türkiye’de ise 48-52 arasında değişiyor.

Yaşam tarzındaki değişiklikler, çevresel faktörler ve tıbbi gelişmelerle birlikte menopoz sürecine ilişkin farkındalık da artıyor. Uzmanlar, 45 yaşın altında menopoz belirtileri yaşayan kadınların erken menopoz ihtimaline karşı zaman kaybetmeden kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmasını öneriyor. Memorial Antalya Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gülbin Destici İşgören, menopoz belirtileri ile sürecin daha rahat geçirilmesine yönelik önerilerde bulundu.

"Belirtileri erken fark etmek önemli"

Menopozun adet döngüsünün kalıcı olarak sona ermesiyle tanımlandığını belirten Op. Dr. İşgören, "Menopoz genellikle perimenopoz adı verilen geçiş dönemiyle başlar. Bu dönemde hormon seviyelerindeki dalgalanmalar nedeniyle sıcak basmaları, gece terlemeleri, uyku sorunları, ruh hali değişiklikleri, vajinal kuruluk ve kemik yoğunluğunda azalma gibi çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, bu belirtileri erken fark etmek ve yönetmektir" ifadelerini kullandı.

Menopoz öncesinde veya sırasında görülebilecek belirtilere karşı alınabilecek önlemleri sıralayan İşgören, şöyle devam etti: "Sıcak basmalarına karşı hafif giysiler tercih edin, kafein ve baharatlı yiyeceklerden kaçının. Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini alımınızı gözden geçirin; süt ürünleri ile yeşil yapraklı sebzeler tüketin ve güneş ışığından faydalanın. Kalp sağlığını korumak için kan basıncı ve kolesterol seviyelerinizi düzenli olarak kontrol ettirin. Sigara içiyorsanız bırakın. Çünkü sigara, menopoz belirtilerini şiddetlendirebilir ve erken menopoza yol açabilir. Düzenli egzersiz ve dengeli beslenme, bu geçişin daha rahat geçirilmesine yardımcı olacaktır."

Haftada en az 150 dakika egzersiz önerisi

Menopozun doğru yaklaşımla yönetilebileceğini kaydeden İşgören, beslenme ve yaşam tarzındaki değişikliklerin önemine dikkati çekerek, "Omega-3 yağ asitleri bakımından zengin balık, fındık ve tohum gibi gıdalar hormon dengesini destekler. Sebze ve meyve ağırlıklı beslenmek, kilo kontrolüne yardımcı olur ve sıcak basmalarını azaltır. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın. Yürüyüş, yoga veya yüzme hem fiziksel hem de zihinsel sağlığın korunmasına katkı sağlar" dedi.

"Hormon tedavisi herkes için uygun olmayabilir"

Menopoz belirtilerinin günlük yaşamı etkilemesi halinde tıbbi destek alınması gerektiğini ifade eden İşgören, "Belirtiler günlük hayatınızı etkiliyorsa hormon replasman tedavisi gibi seçenekleri doktorunuzla değerlendirin. Ancak hormon tedavisi herkes için uygun olmayabilir ve meme kanseri öyküsü bulunanlarda risk taşıyabilir. Bitkisel takviyeler bazı kadınlarda rahatlama sağlayabilir ancak bunları da doktora danışmadan kullanmayın" diye konuştu.

Menopozun psikolojik etkilerinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayan İşgören, "Menopoz, anksiyete veya depresyonu tetikleyebilir. Meditasyon, mindfulness uygulamaları veya destek gruplarına katılmak faydalı olabilir. Cinsel sağlık için lubrikanlar ve egzersizler önemlidir. Partnerinizle açık iletişim kurmaya özen gösterin" ifadelerine yer verdi.

"Rutin kontroller ihmal edilmemeli"

Menopoz döneminde düzenli sağlık kontrollerinin önemine işaret eden İşgören, "Yıllık jinekolojik muayeneler, mamografi ve kemik yoğunluğu testleri ihmal edilmemelidir. Bu sayede osteoporoz ve kalp hastalıkları gibi rahatsızlıklar erken dönemde tespit edilebilir. Bu adımlar, menopozu bir krizden ziyade yeni bir başlangıç olarak görmenizi sağlar" dedi.

"Sigara kullanan kadınlarda menopoz 1-2 yıl daha erken görülebilir"

Erken menopoz hakkında bilgi veren İşgören, "Menopozun 40 yaşından önce gerçekleşmesi ‘prematür menopoz’, 40-45 yaş arasında görülmesi ise ‘erken menopoz’ olarak tanımlanır. Erken menopoz, kadınların yaklaşık yüzde 5’ini etkiler. Osteoporoz, kalp hastalıkları ve infertilite gibi uzun vadeli riskler taşıdığı için erken tanı önemlidir" dedi.

Erken menopozda genetik ve çevresel faktörlerin etkili olabileceğini belirten İşgören, risk faktörlerini ise şöyle sıraladı: "Ailede erken menopoz öyküsü bulunması riski artırır. Sigara kullanan kadınlarda menopoz 1-2 yıl daha erken görülebilir. Alkol tüketimi ve düşük fiziksel aktivite de riski artıran faktörler arasındadır. Tiroid sorunları, romatoid artrit gibi otoimmün hastalıklar, enfeksiyonlar, kemoterapi veya radyasyon tedavileri erken menopoza yol açabilir. Overlerin alınması doğrudan erken menopoza neden olur. Düşük sosyoekonomik durum, erken yaşta adet görmeye başlama ve belirli etnik kökenler de etkili olabilir."