ABD, İran'a yönelik yaptırımları deldiği iddiasıyla Türk bankasına yaptırım uyguladı

ABD Hazine Bakanlığı'ndan 4 Eylül'de yapılan açıklamada, bankanın İran ile olan iddia edilen bağları nedeniyle hedef alındığı belirtildi. Yaptırım kararının, İran ekonomisinin kilit sektörlerini hedef alan 13902 sayılı Başkanlık Emri kapsamında alındığı ifade edildi. Bankanın iki yan kuruluşu olan ve İslami tahvil satışı için kullanılan özel amaçlı araç Golden Global Varlık Kiralama ile portföy yönetim şirketi Golden Global Portföy Yönetimi de bu karar kapsamına alındı.

Banka, yaptığı basın açıklamasında iddiaları reddetti. Haziran sonu itibarıyla Golden Global, 32 milyar Türk Lirası (663 milyon dolar) varlıkla Türkiye'nin 36. en büyük bankası konumundaydı.

ABD Hazine Bakanlığı, bankayı ve varlık yönetimi iştiraklerini, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) adına gölge bankacılık işlemleri kolaylaştırdığı gerekçesiyle kara listeye aldı. Bu adım, Washington'ın Tahran'ın küresel finans piyasalarına erişimini kesme çabasındaki son tırmanışı olarak kayıtlara geçti.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, X üzerinden yaptığı açıklamada, "Bugün ABD Hazine Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları Ordusu-Kudüs Gücü adına fon hareket ettirme rolü nedeniyle Türkiye merkezli tek bir finansal kuruluşu ve iki iştirakini belirledi." dedi. Barrack, bu tedbirin ABD ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki ilişkinin herhangi bir kurumdan veya herhangi bir günden çok daha büyük olduğunu vurguladı.

Barrack, "Bu süreç boyunca Hazine ve Türk mevkidaşları doğrudan ve sürekli temas halindeydi." ifadesini kullandı. "Bu yaptırım, bir ülkeye, bir bankacılık sistemine veya bir müttefike yönelik değil, tek bir kuruluşun eylemini hedef almaktadır." diyen Barrack, ABD'nin dürüst ticaretin dayandığı mimariyi korumakta kararlı olduğunu ve bu konuda özür dilemeyeceğini belirtti. "Bu dar tedbiri Türkiye'ye yönelik bir yargı olarak okumak ciddi bir hata olur. Hiçbir şekilde böyle bir durum söz konusu değildir... Türk finans sisteminin sağlığı sorgulanmamaktadır; tek bir kurumun eylemi sorgulanmıştır." diye ekledi.

Barrack, Türkiye'nin egemen bir ortak gibi hareket ettiğini belirterek, "Rahatsız edici bir açıklamayı hakaret olarak kabul etmek yerine, Türk yetkililer bu konudaki belirsizlikleri açıklığa kavuşturmak ve şeffaflığı artıracak bir süreci başlatmak için işbirliği yaptılar." dedi. Bu tür bir işbirliğinin, baskı altında sunulan herhangi bir güvenceden daha değerli olduğunu ve olgun bir ortaklığın göstergesi olduğunu ifade etti.

Kara listeye alınma kapsamında, ABD yargı yetkisine tabi olan Golden Global Bank ve iştiraklerinin tüm mal varlıkları donduruldu. Ayrıca, bankayla işlem yapmaya devam eden yabancı kurumlar, ABD doları takas mekanizmasından mahrum kalma riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Hazine yetkililerine göre, Golden Global Bank, Tahran'ın "rahbar" finansal ağı adına Çin petrol gelirlerini Türkiye'ye aktarmada kritik bir rol oynayarak on milyonlarca dolarlık yasa dışı işlemleri işlemek üzere yapılandırılmıştı. Fonların daha sonra İran'a bağlı döviz büroları tarafından fiziksel nakde ve altına dönüştürüldüğü belirtildi.

Banka ayrıca, 2022'de IRGC-Kudüs Gücü petrol satışlarını yönettiği gerekçesiyle OFAC tarafından belirlenen Türk işadamı Sitki Ayan ile bağlantılı ticaret ağları da dahil olmak üzere, yaptırım uygulanan İranlı finans kuruluşlarına muhabir bankacılık hizmetleri sunduğu iddiasıyla suçlanıyor.

Banka hakkındaki bu adım, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent tarafından 24 Ağustos'ta açıklanan kapsamlı yaptırım uygulama girişimi olan "Operasyon Ekonomik Sürgün" (Economic Outcast) kapsamında atıldı. Kampanya, Tahran'ın ABD'nin birincil yaptırımlarından kaçınmasını sağlayan Avrupa, Orta Doğu ve Asya'daki aracılık kurumlarını, üçüncü ülke takas merkezlerini ve gölge finansal kanallarını agresif bir şekilde hedeflemeyi amaçlıyor.

Bessent, X üzerinden yaptığı bir paylaşımda, "Finansal kuruluşlar Operasyon Ekonomik Sürgün konusunda ne kadar ciddi olduğumuzu zor yoldan öğrenmeye devam ediyor." dedi. "Kim olduğunuzu biliyoruz, nerede olduğunuzu biliyoruz ve İran yılanının başını gömene kadar müttefiklerimiz ve ortaklarımızla birlikte hareket etmeye devam edeceğiz." ifadesini kullandı.

Bessent, bir tweetinde, ABD'nin boğazı yeniden ablukaya almasından bu yana hiçbir İran ham petrol kargosunun Hürmüz Boğazı'ndan Çin'e başarıyla geçemediğini iddia etti.