Adramytteion’da Roma villasının eşsiz mozaikleri gün yüzüne çıktı

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi ve kazı ekibinin bilimsel danışmanı Hüseyin Murat Özgen, Ören’de yapılaşmaya açılmamış yaklaşık 9 bin metrekarelik parselde yürütülen çalışmaların kentin çok katmanlı tarihine ışık tuttuğunu söyledi.

Kazılarda, merkezi avlu etrafında kuzey, doğu ve güney salonlardan oluşan Roma dönemi villasının büyük bölümü açığa çıkarıldı. Yaklaşık 750 metrekarelik alanı kaplayan yapının duvarlarının fresklerle, salonlarının ise zengin mozaiklerle bezendiği belirlendi.

Mozaikte kedi, köpek ve kanatlı at

Villanın kuzey salonundaki mozaik, figüratif zenginliğiyle öne çıkıyor. Giriş bölümünün iki yanında, üzerlerinde isimleri bulunan kedi ve köpek figürleri yer alıyor. Özgen, özel isimlerin bu hayvanların muhtemelen evcil olduğunu düşündürdüğünü belirtti.

Mozaikte balık, çeşitli kuşlar, tavus kuşu ve Adramytteion’un MÖ 4. yüzyıl sikkelerinde görülen kanatlı at betimi de bulunuyor. Kent sikkelerinde yüzyıllar boyunca görülmeyen bu motifin Roma döneminde yeniden ortaya çıkması, kanatlı atın Adramytteion’un kent simgesi olarak yaşamaya devam ettiğini düşündürüyor.

Mozaikteki kedinin "Zmaragdin" adıyla yazıtlanması ve yeşil renkli bir minder üzerinde betimlenmesi de dikkat çekiyor. "Zmaragdin" adının Nil bölgesindeki Roma dönemi zümrüt madenleriyle bağlantısı bulunuyor.

Bir diğer önemli figür ise Kuzey Afrika mozaiklerinde görülen Pygme betimi. Özgen, kedi ve Pygme figürlerindeki yazıtların mozaikte Nilistik, yani Mısır-Kuzey Afrika bağlantılı bir karakter ortaya koyduğunu söyledi. Bulguların, villanın Kuzey Afrika veya Mısır bağlantılı bir tüccara ait olabileceği ihtimalini gündeme getirdiğini belirten Özgen, bunun kesinleştirilmesi için yeni bulgulara ihtiyaç olduğunu ifade etti.

Bereket temalı mozaik

Villanın doğu salonunda ise geometrik kompozisyonların yanı sıra, meyve dolu bir kupa ve kuşların yer aldığı çok renkli bir panel bulundu. Kompozisyonun bereket temasını öne çıkardığı değerlendiriliyor.

Kuzey ve doğu salonlarındaki buluntular yapının MS 2. yüzyıl sonu ile 3. yüzyıl başlarına tarihlendiğini gösterirken, yıkımın ardından yeniden düzenlenen güney salonun MS 4. yüzyıl sonu ile 5. yüzyıl başlarına ait olduğu belirlendi.

Helenistik dönemden Bizans’a uzanan izler

Villa çevresinde Helenistik döneme ait çok evreli temel izleri de tespit edildi. Daha üst kotlarda ise Bizans dönemine ait işlik benzeri kullanım alanları ortaya çıkarıldı.

Özgen, bulguların aynı alanda Helenistik dönemden Roma ve Bizans’a uzanan çok katmanlı bir kültürel süreci belgelediğini vurguladı.

Kazı ekibi, yeni parseldeki çalışmaları tamamlayarak villanın kent içerisindeki konumu ve işlevi ile mozaiklerdeki figürlerin Adramytteion’un Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika bağlantılarıyla ilişkisini daha ayrıntılı araştırmayı hedefliyor.