Bölgedeki yıkıcı depremler, su altındaki ’Batık Şehri’ de vurdu

Elazığ’ın Sivrice ilçesindeki tektonik Hazar Gölü suları altında yer alan Batık Şehir, bölgenin en önemli tarihi ve su altı arkeolojik değerlerinden biri olarak gün yüzüne çıkıyor. 1. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı olarak tescillenip koruma altında bulunan Batık Şehir, binlerce yıl öncesine dayanan tarihi ile bölgede dalış turizmde başı çekiyor. 2020 Elazığ ve 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler Batık Şehri de etkiledi. Bu çerçevede Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde sadece yüzeydeki doğal ve kültürel mirası değil, aynı zamanda su altında kalan kadim medeniyetleri de mercek alan Anadolu’nun Derinlikleri belgesel film yapım ekibi, su altındaki şehrin zarar gördüğü belirledi. Hazar Gölü’ne defalarca dalış yapan ekip; depremlerden dolayı surların, kale yapısının ve burçların ciddi oranda hasar aldığını yer yer yıkıldığını ve kırıldığını görüntüledi. Tahribatın gün geçtikçe daha fazla olabileceğini ve sonraki nesillere görecek bir şey kalmayabileceğini vurgulayan keşif dalgıcı Faruk Gül, su içerisindeki çalışmaları tamamladıktan sonra ilgili makamlara raporları sunacaklarını ifade etti.

"Yer yer yıkıldığını ve kırıldığını gördük. Bazı kemerlerin çöktüğünü belgeledik"

Sivrice Gölü’nün tektonik bir göl olduğunu belirten Anadolu’nun Derinlikleri Projesinde Güvenlik ve Keşif Dalgıcı Faruk Gül, "Bu bölgede daha önce iki tane büyük deprem meydana geldi. Birisi 2020 Sivrice depremi bir de 2023 yılında Kahramanmaraş’ta yaşanan depremlerdir. Bu depremlerde burası ciddi hasar almış. Biz buranın depremden dolayı bu kadar zarar aldığını bilmiyorduk. Belgesel çekimine ilk başladığımızda surların, kale yapısının ve burçların ciddi oranda hasar alarak tahribat gördüğünü, yer yer yıkıldığını ve kırıldığını gördük. Bazı kemerlerin çöktüğünü belgeledik. Çünkü deprem ve afetler ister istemez tarihe zarar verebiliyor. Su altında da restorasyon zor olur. Biz bundan dolayı belgesel çekiminde biraz daha bu alana yoğunlaşmaya mecbur kaldık. Tahribat gün geçtikçe daha fazla olacağından ilerideki nesillere görecek bir şey kalmayabilir. O yüzden biz burayı belgelerle ve raporlarla kayıt altına aldık. Su içerisinde çalışmalarımız bittiğinde, ilgili makamlara rapor edeceğiz" dedi.

"Bazı bölgelerde kırılmalar bir insanın rahat girebileceği düzeydedir"

Keşif yaptıkları alanın büyük bir yer olduğunu aktaran Gül, "Surlar ortalama 2 buçuk kilometre olduğu söyleniyor. Biz her zaman aynı noktaya çok fazla dalış yapamıyoruz. Bu yüzden çalışmalarımız kısım kısım ilerliyor. Bazen aynı noktalara birkaç gün sonra girebiliyoruz. Görüntülerimiz iyi olmazsa dalış yaptığımız alana tekrar dalış yapıyoruz. Bu bölgede yaptığımız araştırmaları Fırat Üniversitesinde bulunan hocalarımızla yürütüyoruz. Yaptığımız araştırmalarda, kalenin dip yapılarının daha büyük taşlardan yukarı çıktıkça taşların küçüldüğünü görüyoruz. Buradan yola çıktığımızda birden çok medeniyetin ev sahipliği yaptığı görülüyor. Kale duvarları, 2 metre civarında. Surun uzunluğu 2 buçuk kilometre. Duvarların kolay kolay hasar almayacağı belli fakat, yaşadığımız depremler küçük depremler değildi. Burası da zaten tektonik bir göl. Bundan dolayı hasar oranı yer yer artabiliyor. Bazı bölgelerde kırılmalar bir insanın rahat girebileceği düzeydedir" ifadelerini kullandı.

"Dalışı gerçekleştirdiğimizde yarıkların daha da açıldığını fark ettik"

Anadolu’nun Derinlikleri Dalış Amiri İdris Çakmak ise, "2017 yılında biz buraya dalış yaparken, burada ufak çaplı yarıklar vardı. Bunun nedenlerinden birisi de buranın tektonik bir göl olmasından kaynaklıydı. 2020 yılında tekrar bir dalış gerçekleştirdik ve gözümüze çarpan şeyler oldu. Dalış yaptığımızda yarıkların biraz daha boy gösterdiğini fark ettik. Kahramanmaraş depremlerinin ardından buraya Anadolu’nun Derinlikleri Projesi adı altında tekrar bir dalış yapacaktık. Dalışı gerçekleştirdiğimizde yarıkların daha da açıldığını fark ettik. Bunun da 6 Şubat depremlerinden oluştuğunu düşünüyoruz" diye konuştu.