Prof. Dr. Yasemin Açık: "Dijital mecralardaki her sağlık önerisine inanmayın, kararı hekiminize bırakın"

Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası kapsamında dijital mecralardaki bilgi kirliliğine ve sağlık okuryazarlığının önemine dikkat çekti.

Sağlık okuryazarlığının bilgiye ulaşmanın yanı sıra bilgiyi anlamayı, güvenilirliğini değerlendirmeyi ve doğru biçimde kullanmayı kapsadığını aktaran Prof. Dr. Açık, "Dünya Sağlık Örgütü, sağlık okuryazarlığını sağlığın belirleyicilerinden biri olarak tanımlıyor. Bu konu ülkemizde de gündemde. Sağlık Bakanlığı’nın 2024 yılı sonunda yayımladığı ‘Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ve İlişkili Faktörleri Araştırması’na göre sağlıkla ilgili konularda en önemli bilgi kaynağı yüzde 69,1 ile aile hekimleri. Bununla birlikte nüfusun yüzde 63,7’si sağlık bilgisine ulaşmak için internet arama motorlarını, yüzde 45,1’i televizyonu, yüzde 29,6’sı ise sosyal medyayı kullanıyor. Bu kaynaklara son yıllarda yapay zekâ araçları da eklendi. Dijital araçlar bilgiye erişimi hızlandırırken ulaşılan bilginin doğruluğunu değerlendirme sorumluluğunu da artırıyor. Dijital mecralardaki her sağlık önerisine inanmayın, kararı hekiminize bırakın" diye konuştu. Doğal ürünler herkes için uygun olmayabilir

Dijital mecralarda bazı bitkilerin, besinlerin ve karışımların hastalıkları önleyen veya tedavi eden çözümler gibi sunulabildiğini dile getiren Prof. Dr. Açık, "Bir ürün gerçekten doğal olsa bile herkes için uygun olmayabilir. Çünkü her bireyin vücudu, sağlık durumu, ihtiyaçları ve tedavilere verdiği yanıt farklıdır. Bir kişi için yararlı ya da uygun olan bir tedavi, takviye veya uygulama başka bir kişi için aynı sonucu vermeyebilir, hatta sağlık açısından risk oluşturabilir. Örneğin bitkisel ürünler ve takviyeler kullanılan ilaçlarla etkileşime girebilir, bazı hastalıklarda ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle çevreden duyulan ya da dijital mecralarda karşılaşılan her öneriyi uygulamaya çalışmak doğru bir yaklaşım olmaz. Özellikle kesin sonuç’, ‘tek kürle çözüm’ veya ‘herkese uygun’ gibi ifadeler önemli birer uyarı işaretidir. Ayrıca bir içeriğin çok izlenmesi, çok paylaşılması veya tanınmış bir kişi tarafından anlatılması onu güvenilir kılmaz. Bilgiyi kimin verdiğine ve hangi kaynağa dayandırdığına bakılmalı. Bu nedenle başta kronik hastalığı bulunanlar, hamileler, çocuklar ve düzenli ilaç kullananlar olmak üzere herkesin bu tür önerileri uygulamadan önce uzmanlara danışması gerekiyor" şeklinde konuştu.

Sağlıkla ilgili konularda yapay zeka araçlarının kullanımına da değinen Prof. Dr. Açık, "Yapay zeka bir konuyu anlamaya veya güvenilir kaynaklara ulaşmaya yardımcı olabilir. Ancak aynı belirti farklı hastalıkların habercisi olabilir ve kişinin sağlık durumu yalnızca birkaç bilgi üzerinden değerlendirilemez. Bu nedenle tanı koyma, ilaç kullanımı veya mevcut tedaviyi değiştirme gibi konuları hekime bırakmak gerekiyor" ifadelerini kullandı.